CFP

cfp: polskie szkoły

kryzys // reprezentacje // praktyki // materialność // normy i dysfunkcje

„mała kultura współczesna” wraca z nową odsłoną w czasie, gdy w mediach znów toczy się dyskusja o sytuacji w polskich szkołach. Zgoda co do tego, że trwa kryzys oświaty publicznej w Polsce, jest niemal powszechna. W ostatnich dniach powraca groźba strajku nauczycieli, którzy żądają podwyżek oraz zwracają uwagę na przeciążenie zadaniami administracyjnymi. Sytuacja ekonomiczna polskiej oświaty jest ważnym, ale nie jedynym źródłem niepokojów. Diagnoza o niewydolności szkoły doprowadziła do przyjęcia przez sejm bieżącej kadencji ustaw reformujących oświatę. Zasadnicza zmiana polegała na przywróceniu ośmioklasowej szkoły podstawowej i rezygnacji z funkcjonujących kilkanaście lat gimnazjów. Według decydentów likwidacja gimnazjów miała szerokie poparcie społeczne: w „gimbazie” dostrzeżono źródło uczniowskich patologii, a w rozbiciu edukacji na zbyt wiele etapów upatrywano przyczyny braków w wiedzy uczniów. Liczni krytycy ostatniej reformy podkreślają ich populistyczny charakter (ich zdaniem gimnazja okrzepły i zaczęły spełniać swoją rolę), a także wady nowych, przygotowanych w pośpiechu programów nauczania oraz złą organizację nauki w szkołach. Co jakiś czas pojawiają się zarzuty dotyczące ideologizacji treści przekazywanych w polskiej szkole – aktualnie rządzący próbują propagować jedne idee, w innych dostrzegając zagrożenie.

Dyskusja o problemach polskiej oświaty jest wielowątkowa, a wspomniane wyżej kwestie zaledwie sygnalizują jej złożoność. Opinie na temat możliwości poprawy sytuacji są podzielone. Obok pesymistycznych i alarmistycznych tonów oraz tych teorii szkoły, które mówią o jej permanentnym kryzysie, znaleźć można głosy mówiące o potencjalnych receptach na pokonanie impasu. Poszukując rozwiązań, szuka się również przyczyn dzisiejszej kondycji polskiej szkoły. Niektórzy badacze wskazują na związki między gospodarką rynkową a sytuacją polskiej szkoły, jednak być może źródeł negatywnych zjawisk należy szukać na długo przed rokiem 1989. Uwagę zwracają jednostkowe praktyki mające niwelować niewydolność szkoły, stosowane przez uczniów, rodziców, nauczycieli, władze szkolne i oświatowe: prywatne i społeczne szkoły, alternatywne metody nauczania, masowe korepetycje oraz zajęcia pozalekcyjne. To tylko niektóre przykłady z szerokiego katalogu sposobów uzupełnienia luk w systemie edukacji. 

W klasycznym ujęciu szkoła to instytucja zajmująca się przede wszystkim edukacją i wychowaniem – zgodnie z podstawą programową i ustawą o oświacie – jednak poza tym jest dla uczennic i uczniów przestrzenią socjalizacji w gronie rówieśników, a współcześnie staje się m.in. lokalnym centrum kulturalnym i miejscem sąsiedzkich spotkań (katalog praktyk poszerzających funkcje szkoły stanowi zapoznany kapitał polskich szkół). Ze względu na powszechny obowiązek uczenia się do osiągnięcia pełnoletności, ambiwalentne doświadczenie szkolne zajmuje ważne miejsce w indywidualnych biografiach. Rezonujące wspomnienia lat szkolnych odsyłają do pytań, jakie chcielibyśmy zadać w najnowszej odsłonie „mkw”: w jaki sposób polskie szkoły przedstawiane są we współczesnych tekstach kultury; jak kulturowe reprezentacje polskiej szkoły są konstruowane i czy wykraczają poza katalog utrwalonych stereotypów. Jakie są wizerunki aktorów zaangażowanych w jej działalność: uczennic i uczniów, nauczycielek i nauczycieli, rodziców oraz władz szkolnych? W jaki sposób przejawia się przynależność klasowa tych aktorów i jakie są między nimi relacje? Jak na funkcjonowanie szkół wpływa miejsce ich działalności: wieś, miasto lub ośrodek wielkomiejski? Chcielibyśmy zapytać także o ideologie formatujące aktorów w polskiej szkole. W jaki sposób przejawia się w szkołach pierwiastek narodowy i jaki los spotyka przedstawicielki i przedstawicieli mniejszości narodowych oraz osoby niemówiące po polsku? Jaki jest gender polskiej szkoły, polskich uczniów i czy jest miejsce dla gender w polskiej szkole? Jaki jest status uczennic i uczniów LGBTQ? Zagadnieniem wartym uwagi wydają się również normy obowiązujące w szkole oraz sytuacje ich naruszania. W jaki sposób traktuje się osoby niepełnosprawne oraz z różnego rodzaju dysfunkcjami, w tym dyslektyków? W jaki sposób na funkcjonowanie szkoły wpływa jej materialność i proksemika?

Na teksty (artykuły, recenzje wystaw i książek) czekamy do 22 kwietnia 2019.

Adres redakcji i wskazówki redakcyjne znajdują się w zakładce: wskazówki dla autorów.
Redaktor odsłony: marcin gołąb

Redakcja zastrzega sobie prawo wyboru tekstów przeznaczonych do publikacji.
Dla autorów i autorek opublikowanych tekstów przewidziane jest honorarium.

Źródła i literatura przedmiotu:

Buliński Tarzycjusz, Człowiek do zrobienia, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2002.

Januszewska Edyta, Kulesza Marta, Kwiatkowski Michał, Odrowąż-Coates Anna, Perkowska-Klejman Anna, Wiatr Marta, W poszukiwaniu teorii szkoły, „Pedagogika Społeczna”, nr 3 (57), 2015, s. 89-111.

Juul Jasper, Kryzys szkoły. Co możemy zrobić dla uczniów, nauczycieli i rodziców?, przeł. Dariusz Syska, Wydawnictwo MiND, Podkowa Leśna 2014.

Mendel Maria, Szkudlarek Tomasz,Kryzys jako dyskurs i narracja. Kontekstyedukacyjne, „Forum Oświatowe”,2013, nr 3 (50), s. 13-34, http://forumoswiatowe.pl/index.php/ czasopismo/article/view/163, [dostęp: 9.02.2019].

Rakoczy Marta, Polityki pisma. Szkice plenerowe z pajdocentrycznej nowoczesności, Oficyna Naukowa, Warszawa 2018.

Sadura Przemysław, Państwo, szkoła, klasy,Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2017.

Tomaszewski Misza, Zerka Paweł, Szkudlarek: Walka klas[wywiad], „Kontakt. Dwutygodnik internetowy”, 10.12.2012, http://magazynkontakt.pl/walka-klas.html[dostęp: 10.02.2019].

Wolter Edyta, Radykalna krytyka szkoły i nowe strategie edukacyjne w II połowie XX wieku, „Seminare. Poszukiwania naukowe”, 2015, t. 36, nr 2, s. 105-114.

Zdjęcie tytułowe: Szkoła Podstawowa nr 25 i Gimnazjum nr 25 w Zabrzu. Fot. Tomasz „Nemo5576” Górny [CC BY-SA 3.0]

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *